Beyâtî arâban makâmı özellikleri
Beyâtî arâban makâmı adının, Oğuzlar’ın bir kolu olan Bayat Türkleri’nden geldiği düşünülmektedir.
- Durağı: Dügâh perdesidir.
- Seyri: İnicidir.
- Güçlüsü: Nevâ perdesidir.
- Yeden’i: Rast perdesidir.
- Donanımı: Si için koma bemol, mi için bakiye bemol, fa için bakiye diyez donanıma yazılır.
- Dizisi: Makâm, beyâti makâmı dizisi ile, nevâ perdesi üzerindeki zirgüleli hicaz makâmı dizilerinin birlikte kullanılmasıyla meydana gelir.
Beyâtî arâban makâmının seyri
İnici bir makâm olan makâmın seyrine, tiz durak muhayyer perdesi civarından başlanır. Zirgüleli hİcaz makâmınn seslerinde dolaşılarak, nevâ perdesine inilir ve bu perdede asma kalış yapılır. Çeşitli geçkilerle dizinin üst tarafındaki seslere geçilir.
Muhayyer perdesi üzerinde kürdi dörtlüsü hâlinde genişleme yapılabilir. Muhayyer perdesinde kalış gösterilir. Tekrar nevâ perdesine inilerek, güçlüde asma kalış yapılır.
Beyâti makâmı dizisinin seslerine geçilerek, durağa doğru bu seslerle inilir. Uşşak dörtlüsünün sesleri kullanılarak, dügâh perdesinde karar verilir.