Nedim

Klâsik Türk müziği güfte şâirlerimizden, Nedim'in hayâtı.

Sanatçının sitemde yer alan güftelerinin; bestekârlarını, sözlerini, notalarını, makâm ve usûl bilgileri ile video yorumlarını da, Nedim güfteleri sayfamdaki listeden seçerek inceleyebilirsiniz.

Nedim

Sitemdeki İlgili Eserler

Güfteleri

Hayâtı

1681 yılında İstanbul dünyâya gelen ve 1730 yılında vefât eden Nedim, iyi öğrenim görmüş, dönemin klâsik ilimlerini, Arapça ve Farsçayı bu dillerde şiirler yazarak öğrenmiştir.

Kurallara bağlı kalmadan, akıcı ve lirik üslûbuyla yazdığı şiirleriyle, Osmanlı dîvân edebiyatı’nda büyük isim yapmıştır.

Pâdişâh ve sadrazama sunduğu kasideleriyle de ünlüdür. Fâtih Sultan Mehmet devrinde yaşayan soylu bir âileden geldiği bilinir. Babası Mehmed Efendidir. Dedesi Musluhiddin Efendi, Sultan İbrâhim dönemi kazaskerlerindendir.

Nasıl bir eğitim aldığı tam olarak bilinmiyor. Ancak bâzı kaynaklardan öğrendiğimize göre, Şeyhülislam Ebezade Abdullah Efendi’nin başkanlık ettiği kurul önünde sınavdan geçerek, hariç müderrisliği pâyesini almıştır.

Bir süre sonra, Mahmudpaşa mahkemesinde naiplikle görevlendirildi ve Sadrazam Ali Paşa ve Nevşehirli İbrâhim Paşa tarafından korundu.

Nevşehirli İbrâhim Paşa, şiirlerini çok sevdiği Nedim’i, muhasipliğe seçti. Daha sonra ise, kütüphanesinde hâfızı kütüb (Kitapları saklayan, kütüphaneci) görevine getirdi.

Bütün zevk ve eğlence meclislerinde, sadrazamın ve bâzı devlet büyüklerinin, nedîmi oldu. Ramazan aylarında, sadrâzam İbrâhim Paşa huzûrunda verilen, tefsir derslerine katıldı.

Sadrazam İbrâhim Paşa aracılığı ile, Sultan Üçüncü Ahmed’in bulunduğu toplantılara katılmaya başladı. Şiirleri, Sultan Üçüncü Ahmed tarafından beğenildi.

Bu arada, Mollakırımı medresesi (1727), Sadiefendi medresesi (1728) ve aynı yıl Nişanci paşa-yı Atik medresesi müderrisliklerine (üniversite öğretim üyesi) tâyin edildi. Son görevi, Sekban Ali Paşa medresesi müderrisliğiydi (1730).

İbrâhim Paşa’nın giriştiği, doğu dillerinden tercümeler çalışmasına katıldı. Müneccimbaşı Derviş Ahmed Dede’nin, Sahaifü’l Ahbar (Haberlerin Sayfaları), Bedrüddin Avni’nin, İkdü’l Cuman (İnci Dizisi) adlı eserlerini, Türkçe’ye çeviren kurulda çalıştı.

İçki düşkünlüğü yüzünden, irtiaş (titreme) hastalığı ve illeri vahime (korku) hastalığı çeken Nedim’in, Patrona Halil isyanı sırasında, bir buhran geçirerek öldüğü ileri sürülür.

Müstakimzade’nin, isyanda kaçarken, Beşiktaş’daki evinin damından düşerek öldüğünü belirten ifâdesi, ispatlanmış değildir.

Nedim, dinin bâzı yasaklarına karşı çıkmış, bu da onu, tasavvûfî düşüncelerden uzaklaştırmıştır. Nitekim şâir de eserlerinde, kadın, içki gibi şuhane unsurları işlemiştir. Ona göre yaşamanın temel amacı, dünyâ zevklerini tatmak, eğlenmekti.

Başlıca eseri, Nedim Dîvânı’dır. Mahallileşme akımının öncüsüdür. Dîvân edebiyatındaki, soyut sevgili ve mekânlar, Nedim’in şiirlerinde somuta dönüşür. Yâni, sevgilisi, hem beşerî aşkı anlatır, hem de gerçektir. Zevk, eğlence ve içki, şiirlerinin temelini oluşturmuştur.

Soğuk ve yapmacık anlatımdan kaçınmış, anlatmak istediklerini içten bir şekilde, şiirlerine dökmüştür. Bunları da, daha çok gazelleriyle anlatmıştır.

Büyük şâir, dîvân şiirinin katı kurallarına, herkes gibi uysa da, bâzı yenilikler yapmaktan geri durmamıştır. Örneğin, bâzı eserlerinde arûz yerine, hece ölçüsü kullanmıştır.

Nedim, dîvân şiirinde çığır açmış büyük bir şâirdir. Ne var ki, onun değeri, öldükten çok sonra anlaşılmıştır. Şâir, ayrıca İstanbul aşkıyla da tanınır. Zâten İstanbul şivesi akımının da öncüsü, Nedim’den başkası değildir.

Yorum bırakın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Yukarı Çık