Hayâtları
Türk sanat müziği, ses sanatçılarımızdan Lâle ve Nerkis Hanım, Cumhuriyet’in ilk yıllarında, plaklara ilk şarkı okuyan kadınlarmış. Geçtiğimiz günlerde, okuduğu eserler, albüm olarak basılan kardeşlerin, asıl adları; Neyyire ve Lebibe’ymiş.
Colombia ve Sahibinin Sesi gibi, dünyânın en itibarlı firmalarına, plaklar doldurmuşlardır.
Rumelili, 1895 ve 1896 doğumlu olan Lebîbe ve Neyyire Hanımlar, Balkan Savaşı’ndan sonraki yıkımda, âileleriyle birlikte İstanbul’a göçmüşler.
Lebîbe ve Neyyire kardeşlerin, olağanüstü müzik kabiliyetleri, küçük yaşlarında anlaşılınca, babaları hem piyano ve şan dersleri aldırmış, hem de, büyük üstat, Udî Nevres Bey‘den, geleneksel şarkılarımızın seçkin örneklerini öğrenmelerine, fırsat hazırlamıştır.
Nevres Bey onlara, yalnız şarkıları öğretmemiş, kendi zarif üslubunu da vermiştir.
Plak doldurmaya başladıklarında, otuzlu yaşlarının başındaymışlar. Bu, ses sanatçılarının seslerinin ve üsluplarının olgunlaştığı, sanatlarının zirvesinde oldukları çağdır.
“Lâle Hanım ve Nerkis Hanım’ı, müzik âleminde tanımayan, hemen hiç kimse yok gibiydi. Seslerinin ilâhi güzelliği ve teganni (şarkı söyleme) sanatındaki üstadâne vukufları (bilgileri) ile, yalnız plaklarda dinlemeye muvaffak olduğumuz bu iki kardeş, okuyuculuk sanatının, dâimâ takdir ve iftiharla yâd edeceği iki harikadır.
Her ikisini teganni ederken dinleyin, bir kişi okuyor zannedersiniz. Okuyuş tarzları, tavırların en kibarıdır. Sesleri, hissiz ve katı kalpleri bile heyecana getirecek kadar, ilahi ve füsunkârdır.
Hammâmîzade İsmail Dede, Hacı Ârif Bey ve Şevki Bey gibi, önceki dönemlerin bestekârlarına âit şarkılar da icrâ ettiler.
Fakat daha çok; Lemî Atlı, Sâdettin Kaynak, Selahattin Pınar ve Artaki Candan gibi bestekârların yeni şarkılarını (belki de ilk olarak) plağa okudular.
Udi Nevres Bey, hayran olduğu öğrencilerine, her plaklarında eşlik etti. Onun yanında, pek çok plakta, virtüöz kemani Nubar Tekyay yer aldı.
Lâle ve Nergis Hanımlar’ın eşlikçileri arasında; Kemani Sadi Işılay, Kemençeci Niyazi Seyhun, Kanûnî Artaki Candan ve Çelloda Mesud Cemil gibi tanınmış müzisyenler de vardı.
Onların da katkılarıyla, Türk kayıt tarihinin en değerli plakları arasında yer alan, Lâle ve Nergis plaklarından 20 kadarı daha, Güvercin Müzik tarafından, CD’ye aktarılarak müzikseverlere sunuldu.”
Kadınların adlarını gizleyerek plak doldurmak zorunda kaldıkları yıllarda, plak yapan Lâle Hanımın’nın asıl adı, Lebîbe İhsan Sezan, Nerkis Hanım’ın asıl adı ise, Neyyire İpekçi’dir.
Türk musıkisi yanında, batı musıkisi eğitimi alan ve batı müziğinde de şarkılar söyleyen Lâle Hanım ve Nerkis Hanım, okudukları eserlerdeki kendilerine has üslupları ile, Türk musıki tarihinde, unutulmaz sanatkârlar arasında yer almışlardır.
Kaynak: yenisafak.com