Tab’i Mustafa Efendi

Klâsik Türk müziği bestekârlarımızdan Tab'i Mustafa Efendi'nin hayâtı.

Bestekârın sitemde yer alan bestelerinin; güfte şâirlerini, sözlerini, notalarını, makâm ve usûl bilgileri ile video yorumlarını da, Tab'i Mustafa Efendi besteleri sayfamdaki listeden seçerek inceleyebilirsiniz.

Tab'i Mustafa Efendi

Sitemdeki İlgili Eserler

Besteleri

Hayâtı

Mûsikî tarihimizde “Tab’i, Kassâm – Ahdeb-zâde, Müezzin Mustafa, Kassâm-zâde” gibi isimlerle bilinen Sermüezzin-i Şehryârî Hattat Mustafa Efendi, XVIII. yüzyılın en tanınmış bestekârlarındandır.

Tab’i Mustafa Efendi, İstanbul – Üsküdar’da doğmuştur. Babası, Üsküdarlı ulemâ’dan Kassâm Ahdeb Ahmed Mustafa Efendi’dir.

Doğum târihi kesin olarak bilinmemektedir. Ölüm târihi hakkında ise, Sicilli Osmanî’de “Asr-ı Mustafa Han-ı Sâlis’de irtihal eyledi” kaydı vardır ki bu târih, 1757 – 1774 yılları arasına düşmektedir.

Yüksek tahsili ve müzik öğrenimi hakkında kayıt yoktur.

Sultan 3. Osman döneminde (1754 – 1757), müezzin-i şehryâri olan Tab’i, 1758 yılında Kapıcılar Kâtibi olmuştur. Bu göreve, ağabeyi Kassamzade Mehmed Kudsî’nin ölümü üzerine getirilmiştir.

Tab’i’nin, 3. Ahmed devrinde (1703 – 1730) ve Lâle Devri’nde (1718 – 1730) bestekâr olarak parladığı ve bu şöhretini saray müzisyeni olarak I. Mahmud devrinde (1730 – 1754) devam ettirdiği muhakkaktır.

Tab’i Mustafa Efendi, sülüs ve nesih hattâtı olarak da şöhret kazanmıştır. Hattı, Eğrikapılı Ebü’l-Kasım Hoca Mehmed Râsim Çelebi Efendi’den öğrenmiş, şâir ve nâsir olarak da tanınmıştır. Şiirlerinde “Tab’i” mâhlâsını kullanmıştır.

1210 H.’de yazılmış ve daha önceki bir mecmuadan kopya edilmiş bir fasıl (güfte) mecmuasında (İstanbul Üniversitesi Kütüphanesi, Yıldız Sarayı Yazmaları, no. 336), bir bûselik-aşîrân kâr’ın güftesi vardır ki, 65 mısra olmakla berâber, bugün din dışı eserlerde elimizde bulunmayan müstesnâ uzunlukta bir parça olduğu görülüyor.

Bu çok büyük ve uzun eseri, en geç 1724 yılında yâni, Lâle Devri’nin ortasında 6 bestekâr müştereken bestelemişlerdir: Bekir Ağa (1685 – 1759), Kara İsmail Ağa (? – 1724), sonradan sadrâzam olan Hekimoğlu Ali Paşa (1689 – 1758), İbrâhim Çavuş (? – 174?), Ahmed Çavuş ve bunların en genci olan Tab’i” (Öztuna, s.366). Dügâh faslını ise Şeyhülislam Esad Efendi ile birlikte bestelemişlerdir.

1760’lı yıllarda Galata’daki evinde inzivâya çekildikten sonraki hayâtı hakkında hiçbir bilgi yoktur. Mustakîm-zâde’nin kısaca bilgi verdiği bu terk edilmişliğin sebebi bilinmiyor. Bu inzivâya çekilişten sonra unutulmuş olan Tab’i Mustafa Efendi’nin, 1770’li yıllarda öldüğü sanılıyor. Tab’i, Türk müziğinin büyük ve dikkate değer bestekârlarındandır.

Elimizdeki eserlerdeki edâ ve tavır çok asîl, üstâdâne ve nağmelerin işlenişi de son derece sanatkâranedir. Orijinal ve lirik üslûbuyla, zamanındaki bestekârlar arasından sivrilmiştir. Tüm eserlerinde yüksek bir zevk ve sanat anlayışının istidadlı ve kültürlü kişiliğin izleri vardır.

“Usûl-makâm, makâm-güfte ilişkisi kusursuz bir prozodi duygusu ile işlenmiş, makâm geçkileri ve terennümler, üstün bir zevk tezgâhında dokunmuş renk renk, desen desen nâdide kumaşlara benzer.

Örneğin, dügâh makâmında bestelediği murabbanın en güzel tarafı, Tab’i’nin dügâh makâmının melodik seyir ve hareketine, belli şartlara ve kaidelere uygun, fakat başkalarına meselâ, çağdaşı Es’ad Efendi’nin aynı makâmdaki beste’sîne göre, daha orijinal bir anlayış ve karakter getirmiş olmasındandır.” (Ruşen Ferit Kam, İzahlı Müzik Notları’ndan neşreden Özalp, s.184 – 185).

Bestekârın elimizdeki eserleri; 4 saz eseri, 1 kâr, 12 beste, 8 ağır ve 9 yürük semâî olmak üzere toplam 34 tanedir.

Tab’i Mustafa Efendi belgeseli

Yorum bırakın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Yukarı Çık