Muhayyer makâmı özellikleri
Muhayyer makâmı adı, arapça’da serbest, takdîr ve beğeniye bırakılmış anlamındaki kelimeden gelmektedir.
Hüseynî makâmının inici şeklidir.
- Durak perdesi: Dügâh perdesidir.
- Dizisi: Yerinde hüseynî beşlisine, hüseynî’de uşşâk dörtlüsünün eklenmesi ile meydana gelmiştir.
- Donanım: Si koma bemolü ve fa bakiye diyezi alır.
- Güçlüsü: Bazı istisnâlar hariç, genellikle inici makâmların güçlüsü tiz durak perdesidir. Muhayyer makâmında da birincil güçlü muhayyer perdesidir. İkinci olarak da hüseynî perdesi güçlü olarak kullanılır.
- Asma karâr perdeleri: En önemli asma karâr perdesi nevâ perdesidir. Bu perde üzerinde rast çeşnisi ile yeden perdesine inilerek asma karâr yapılabilir. Nevâ ya biraz daha kuvvet verilerek tâhir çeşnisi de yapılabilir. Hüseynî makâmında olduğu gibi degah ve çarigah perdeleri ile de asma karâr yapılabilir. Çarigah perdesinde çarigah ve pençgâh çeşnisi, segâh perdesinde segâh veya ferahnâk gösterilebilir.
- Yeden’i: Rast (sol) perdesidir.
Seyri
Tiz durak muhayyer civârından başlanır. Tizdeki uşşâk dörtlüsünde ve tizdeki hüseynî beşlisinde gezinilip, muhayyerde yarım karâr yapılır. Daha sonra pest perdelere inilerek hüseynî perdesinde asma karâr gösterilir.
Nevâ, çarigah ve segâh perdelerinde yapılan asma kararlar ile yukarıda verilen makâmlara geçkiler yapılır. Bu çeşnilerden sonra, yedenli veya yedensiz dügâh perdesinde Karar verilir. Yedensiz kararda, hafifçe çarigah gösterilerek de karâr verilebilir.
Not: Bu makâmı hakkıyla icrâ ettikten sonra, yerinde bûselik dizisi veya beşlisi ile karâr verilirse, muhayyer bûselik makâmı, yerinde kürdî ile karâr verilirse, muhayyer kürdî makâmı yapılmış olur.